العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )
256
شرح كشف المراد ( فارسى )
يَشاءُ يا در سوره آيه مىفرمايد : إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ . . . اشاعره به حكم اين آيات مىگويند : خداوند در گروهى هدايت را ايجاد مىكند و مىآفريند و در گروه ديگر ضلالت و گمراهى را و خلاصه خالق كفر و ايمان ، ضلالت و هدايت ، طاعت و معصيت و . . . خداوند است بنا بر اين افراد بشر بطور جبرى دو دسته مىشوند : 1 - گروهى مجبورند كه هدايت يافته باشند و گروهى مجبورند كه گمراه شوند . در مقابل اشاعره دانشمندان عدليه مىگويند : هر يك از هدايت و اضلال داراى معانى متعددى هستند كه اسناد برخى از آنها به خداوند صحيح است و اسناد بعضى ديگر غلط و باطل است . بيان مطلب : كلمهء اضلال به سه معنا آمده كه عبارتند از : 1 - اشاره كردن بسوى خلاف حق و به عبارت ديگر بر قامت باطل لباس حق پوشيدن يعنى راهى را كه خلاف واقع مىباشد به كسى نشان دادن فى المثل شخصى از شما مىپرسد راه تهران كدام است ؟ شما عوض تهران راه مشهد را به او نشان مىدهيد در اينجا آن شخص مىگويد : اضلنى فلان عن الطريق يعنى فلانى راه و مقصد را به من عوضى نشان داد . 2 - ايجاد نمودن ضلالت در انسانى يعنى شخصى عملا شخص ديگرى را گمراه سازد مثل اينكه شخص نابينائى از شما طريق مسجد را مىخواهد شما دست او را گرفته به سينما مىبريد يا مثلا در مقام جدال با پارهاى مقدمات مغالطهاى كارى بكنيد كه خصم شما واقعا به خلاف حق عقيدهمند شده و در دام جهل مركب بيفتد در اينجا شما با استدلالهاى ظاهر الصلاح در طرف ايجاد جهل نموده و گمراهش مىسازيد .